รายละเอียดขั้นตอนการดำเนินงานวิจัยระยะที่ 1: การสร้างชุดข้อมูลจลนศาสตร์และแผนกำหนดเวลา (Biomechanical Dataset Construction & Scheduling)
เอกสารฉบับนี้อธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับขั้นตอนการจัดสร้าง ทวนสอบความเที่ยงตรง และการคำนวณจัดสรรเวลาเก็บข้อมูลชุดข้อมูลจลนศาสตร์ Chen-style Taijiquan Silk Reeling Biomechanical Dataset เพื่อรองรับการฝึกสอนโมเดลปัญญาประดิษฐ์เชิงลึกในระยะที่ 2 ของโครงการดุษฎีนิพนธ์
1. ความเชื่อมโยงระหว่าง Research Phases และ Agile Sprints
ในทางวิชาการ (Academic Research) การดำเนินงานจะแบ่งออกเป็น 4 ระยะหลัก (Research Phases) เพื่อควบคุมกรอบโครงสร้างระเบียบวิธีวิจัยทั้งหมด แต่ในขั้นตอนการเขียนโค้ดและพัฒนาจริง เราจะซอยงานย่อยออกเป็น Agile Sprints (รอบละ 2-4 สัปดาห์) เพื่อให้ระบบส่งมอบชิ้นส่วนต่างๆ ได้อย่างต่อเนื่อง ตัวอย่างเช่น:
- Research Phase 1 (สร้าง Dataset) ➡️ จับคู่กับ Sprint 1: การทำ Data Collection, Clean Data, Resampling และทำ Data Labeling หลังบ้าน
- Research Phase 2 (พัฒนา Hybrid DL) ➡️ จับคู่กับ Sprint 2 & 3: การเทรนโมเดลจำแนกท่าทางบน Edge และประเมินผลจลนศาสตร์ลำดับขนาดยาวบน Cloud Server
2. แผนภาพขั้นตอนกระบวนการสร้างชุดข้อมูล (Data Pipeline Flowchart)
3. รายละเอียดกระบวนการทำงานแต่ละขั้นตอน (Phase 1 Process Details)
ขั้นตอนที่ 1: การคัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง (Participant Recruitment)
เพื่อความหลากหลายและป้องกันการเรียนรู้จำเพาะกลุ่ม (Overfitting) ชุดข้อมูลจะถูกสร้างจากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 3 ระดับความสามารถ (รวมประมาณ 20-30 คน) ดังนี้:
- ระดับเริ่มต้น (Beginner - L1) [~6-9 คน]: ผู้ฝึกใหม่หรือมีประสบการณ์น้อยกว่า 6 เดือน ทำหน้าที่รวบรวมตัวอย่างข้อผิดพลาดทั่วไป (Negative Samples) เช่น ลำตัวเอียง ข้อศอกลอย น้ำหนักไม่ถ่ายเท
- ระดับกลาง (Intermediate - L2) [~8-12 คน]: ผู้ฝึกที่มีประสบการณ์ 6 เดือนถึง 3 ปี ทำหน้าที่เก็บความหลากหลายของจังหวะ ความสม่ำเสมอ และข้อผิดพลาดเล็กๆ น้อยๆ ที่อยู่กึ่งกลาง
- ระดับเชี่ยวชาญ (Expert/Instructor - L3) [~3-5 คน]: อาจารย์ผู้สอนหรือผู้ฝึกที่มีประสบการณ์มากกว่า 3 ปีขึ้นไป ทำหน้าที่เป็นข้อมูลอ้างอิงต้นแบบที่ดีที่สุด (Positive/Ideal Templates) ในการวิเคราะห์และประเมินคุณภาพเชิงชีวกลศาสตร์ (ใช้วิธีเพิ่มรอบบันทึกคนละ 5-10 รอบต่อท่ารำเพื่อสะสมข้อมูลอ้างอิงให้เพียงพอ)
ข้อกำหนดความหลากหลายเชิงประชากรศาสตร์ (Demographic Diversity Requirements)
- ความสมดุลทางเพศและอายุ: สัดส่วนชาย-หญิงใกล้เคียงกัน (50/50) ช่วงอายุครอบคลุม 18-65 ปี
- การกระจายช่วงส่วนสูง (Height Range): ควบคุมสัดส่วนให้มีผู้เข้าร่วมตั้งแต่ความสูง 150 ถึง 185 ซม. เพื่อทวนสอบว่าโมเดลไม่มีความลำเอียงเชิงระยะความยาวกระดูก (Scale-invariant Model)
- ความหลากหลายเชิงรูปร่างและดัชนีมวลกาย (Weight/BMI Range): ครอบคลุมกลุ่มอาสาสมัครตั้งแต่ระดับผอม สมส่วน และผู้มีน้ำหนักตัวมาก เพื่อสร้างความต้านทานต่ออคติกรณีเสื้อผ้าปิดบังจุดปุ่มกระดูกข้อต่อ (Self-occlusion Robustness)
- เป้าหมายข้อมูลสะสม: อย่างน้อย 1,200 ถึง 1,500 ลำดับการรำ (Sequences) (สถิติเฉลี่ย 50-125 เซสชันต่อท่ารำ ครอบคลุมการรำทั้ง 12 ท่ารำหลัก)
ขั้นตอนที่ 2: การบันทึกภาพจลนศาสตร์ (Data Acquisition Setup)
- การติดตั้งกล้อง: ใช้เว็บแคมความละเอียดระดับ HD (720p/1080p) ตั้งสูงระดับหน้าอกผู้รำ ห่างออกไป 2-3 เมตร ให้เห็นร่างกายตั้งแต่ศีรษะจรดเท้า (Full-body visible)
- การสอบเทียบ (Calibration): ผู้เข้าร่วมการทดลองต้องยืนทำท่ากางแขน T-Pose ค้างไว้ 3 วินาที เพื่อให้ระบบคำนวณโครงสร้างกระดูกต้นแบบ
ขั้นตอนที่ 3: การสกัดจุด 3 มิติ (3D Landmarks Extraction)
ระบบใช้โมเดลคอมพิวเตอร์วิทัศน์ MediaPipe Pose Landmark Model ในการสกัดพิกัดร่างกาย 33 จุด ในรูปแบบพิกัดสามมิติเชิงเวลา
- พิกัดแกนสะโพกและเอว: จุดที่ 23, 24 (Hips) ใช้หาศูนย์กลางมวลและการเอี้ยวตัว (Waist Axis)
- พิกัดแขนและข้อศอก: จุดที่ 11, 12 (Shoulders), 13, 14 (Elbows), 15, 16 (Wrists) ใช้ประเมินกฎจมข้อศอกและเส้นทางเคลื่อนไหวมือ
- พิกัดเท้าและเข่า: จุดที่ 25, 26 (Knees), 27, 28 (Ankles) ใช้ประเมินความมั่นคงและสมดุลขาล่าง
ขั้นตอนที่ 4: การปรับมาตรฐานข้อมูล (Data Preprocessing Pipeline)
- T-Pose Scaling (Scale Invariance): ปรับขนาดสัดส่วนข้อต่อตามความกว้างหัวไหล่และลำตัว ทำให้อาสาสมัครที่สูง 150 ซม. และ 180 ซม. มีพิกัดเปรียบเทียบกันได้เชิงจลนศาสตร์
- Cubic Spline Interpolation (Frame Rate Invariance): เกลี่ยความถี่การเคลื่อนไหวให้อยู่ที่อัตราคงที่ 15 เฟรมต่อวินาที (15 FPS) เสมอกันทุกคลิป
ขั้นตอนที่ 5: การติดฉลากโดยผู้เชี่ยวชาญ (Expert Annotation & Grading)
ประเมินจากผู้ตรวจสอบมวยไท้เก๊กสกุลเฉินจำนวน 3 ท่าน แยกกันให้คะแนนอย่างอิสระ:
- คะแนนเชิงปริมาณ (Biomechanical Quality Score): 0.0 - 100.0 คะแนนต่อเซสชัน
- คะแนนเชิงคุณภาพ (Symbolic Violations): แสตมป์ช่วงวินาทีของความคลาดเคลื่อนและระบุกฎข้อผิดพลาด
ขั้นตอนที่ 6: การทวนสอบความน่าเชื่อถือทางสถิติ (Statistical Validation)
คำนวณค่าสัมประสิทธิ์ความสอดคล้องระหว่างผู้ประเมิน:
- Fleiss' Kappa (
): สำหรับข้อมูลประเภทจำแนกกฎข้อผิดพลาด (เกณฑ์ยอมรับ ) - Intraclass Correlation Coefficient (ICC): สำหรับคะแนนเชิงปริมาณรวม (เกณฑ์ยอมรับ
)
4. การคำนวณเวลาและจัดตารางเก็บข้อมูล (Scheduling & Hybrid Online Protocol)
ตารางเวลาสำหรับอาสาสมัคร 1 คน (ต่อเซสชัน 12 ท่า)
| กิจกรรม | ระยะเวลาที่ใช้ | รายละเอียดและแนวทางควบคุมเชิงวิจัย |
|---|---|---|
| 1. เตรียมตัวและลงทะเบียน | ~5 นาที | ชี้แจงจริยธรรมวิจัยและลงนามยินยอม (IRB e-Consent) แบบดิจิทัลล่วงหน้า |
| 2. ยืนเข้าตำแหน่งและสอบเทียบ | ~1 นาที | กางแขนสอบเทียบ T-Pose 3 วินาที ตอนเริ่มต้นการอัดคลิปของโปรแกรม |
| 3. รำบันทึกข้อมูลจริง | ~36 นาที | รำครบ 12 ท่าหลัก ท่าละ 3 นาที ตามโปรโตคอลการเก็บพิกัด |
| 4. พักย่อยระหว่างท่า | ~11 นาที | พักสั้นระหว่างท่า ครั้งละ 1 นาที หลังบันทึก (11 ครั้ง) ฟื้นฟูกล้ามเนื้อแขน |
| 5. พักเบรกยาว | ~5 นาที | พักฟื้นกล้ามเนื้อหลัก: พักยาว 5 นาทีหลังท่าที่ 4 และ 8 เพื่อป้องกันอาการล้าสะสม |
| รวมเวลารวมต่อคน | ~58 นาที | เสร็จสิ้นภายใน 1 ชั่วโมงพอดีต่อเซสชัน |
ตารางสรุปการดำเนินงานในแล็บจริงของผู้วิจัย (Hybrid Protocol)
ด้วยแผนงาน Hybrid Online ผู้วิจัยจะใช้เวลาเปิดแล็บและต้องควบคุมอาสาสมัครตัวต่อตัว รวมเพียง 3.5 วันทำการ:
| ช่วงเวลาจัดงาน | กลุ่มเป้าหมายคิวงาน | กิจกรรมที่ต้องปฏิบัติการในแล็บ | จำนวนวันเปิดแล็บจริง |
|---|---|---|---|
| วันที่ 1 - 2 | อาสาสมัคร L1/L2 (16 คน) | นัดเข้าพบวันละ 8 คน บันทึก Baseline รอบที่ 1 และสอนใช้งาน | 2 วัน |
| วันที่ 3 (ครึ่งวันเช้า) | อาสาสมัคร L1/L2 (6 คนที่เหลือ) | นัดเข้าพบช่วงเช้า บันทึก Baseline รอบที่ 1 | 0.75 วัน |
| วันที่ 3 (ครึ่งวันบ่าย) | ผู้เชี่ยวชาญ L3 (3 คนภายนอก) | นัดเข้าพบช่วงบ่าย บันทึกคลังข้อมูลต้นแบบรอบแรก | 0.375 วัน (~3 ชม.) |
| วันที่ 4 (ครึ่งวัน) | เก็บตก / สำรองกรณีขัดข้อง | คิวสำรองสำหรับกรณีกล้องเสียหรืออาสาสมัครเลื่อนนัด | 0.5 วัน |
| สัปดาห์ที่ 2-3 | อาสาสมัคร L1/L2 (22 คน) | อาสาสมัครรำบันทึกส่งข้อมูลรอบที่ 2 ถึง 5 จากที่บ้านตนเอง | 0 วัน (มอนิเตอร์บน Cloud) |
| รวมจำนวนวันเปิดแล็บ | รวมระยะเวลาปฏิบัติการคุมทดลองจริง | 3.5 วันทำการ |